Delen van je brein gaan soms overdag tijdelijk offline – zelfs terwijl je ogen wijd open zijn. Zogenaamde lokale slaap. Wat merk je daar nou zelf van? En welk effect heeft zo’n hapering op je gedrag?
Een haperend brein dat tijdelijk offline gaat. Je denkt misschien dat het jou niet overkomt. Maar vermoedelijk heb je wel eens bij het koffiezetapparaat gestaan, terwijl je in gedachten op een strandbedje lag met een verkoelend drankje in je hand. En schrik je op, omdat je eigenlijk bezig was om een espresso te halen. Dat is precies een voorbeeld van wat er kan gebeuren als je brein even offline gaat. Het hersendeel dat je normaal gesproken zou inzetten voor zo’n handeling, kon je even niet gebruiken. En in die lege ruimte stapten je gedachten naar binnen.
Afdwalende gedachten
Het afdwalen van je gedachten, ook wel ‘mind wandering’ genoemd, is zo’n zichtbaar gevolg van een haperend brein. Terwijl je aandacht wegglipt, gaan je gedachten letterlijk aan de wandel: naar je eigen interne wereld, los van wat er om je heen gebeurt.
Vermoedelijk heb je wel eens koffie gehaald, terwijl je in gedachten op een strandbedje lag met een verkoelend drankje in je hand.
cookie_studio via MagnificMind wandering is een natuurlijk en veel voorkomend verschijnsel, we ervaren het allemaal. Soms is het zelfs nuttig: je beste ideeën komen niet voor niets in de douche of tijdens een wandeling. De stroom aan spontane gedachten kunnen goed zijn voor de creativiteit. Maar het kent ook een keerzijde, want op momenten dat je gedachten afdwalen, nemen ze de focus mee, waardoor je denkvermogen eronder kan lijden.
Saaie computertaak
In het lab meten we mind wandering door iemand een saaie computertaak te laten doen en tussendoor te vragen: zijn je gedachten nog bij de taak of ergens anders? Wat we dan vaak zien, is dat op momenten dat gedachten afdwalen, er meer fouten worden gemaakt. Een haperend brein laat dus een meetbaar spoor achter op het gedrag.
Er lijkt een sterke samenhang te zijn tussen slapende hersendelen overdag en afdwalende gedachten.
Trzykropy via MagnificMaar er is meer. Wat we namelijk ook zien op die momenten van afdwalende gedachten, is dat de hersenen een ander signaal laten zien. Die neuronen (zie mijn vorige blog) wiens activiteit we kunnen meten aan de hand van elektroden op de schedel, vertonen tijdens momenten van afdwalende gedachten, activiteit van lokale slaap.
Er lijkt dus een sterke samenhang te zijn tussen slapende hersendelen overdag en afdwalende gedachten, met een meetbare vingerafdruk in het gedrag. Maar wat betekent dit voor mensen die last hebben van hardnekkige problemen in hun denkvermogen, zoals mensen met een depressie? Daarover meer in deel 3.