Het is hittekracht tien, wat nu?

“We krijgen steeds meer extremen in Nederland. Hete dagen worden heter, er zijn meer hete dagen en ze vallen steeds vroeger in het jaar. Afgelopen mei was een mooi voorbeeld, met dagen van dertig graden. Maar de luchttemperatuur zegt niet alles. Tijdens de Dam tot Damloop van 2024 werden meerdere lopers onwel. Uiteindelijk is de wedstrijd stilgelegd, terwijl het maar 23 graden was. Maar vanwege de schijnende zon, weinig wind en de hoge luchtvochtigheid was de hittekracht toch nog 5 die dag.” 

“Het is de bedoeling dat het woord ingeburgerd raakt, net als windkracht of zonkracht. De weerman zegt: ‘Het wordt zonkracht zeven, denk eraan om goed te smeren.’ Dat is gemakkelijk te interpreteren. Dat proberen we ook te bereiken met de hittekrachtindex.”

“Ja dat klopt. En er is zeker een link tussen gevoelstemperatuur en hittekracht. Ze gaan allebei uit van onder andere de hoeveelheid zonnestraling en van de wind. Ook de luchtvochtigheid en de temperatuur spelen natuurlijk mee. Maar de hittekrachtindex voegt nog wel wat toe.” 

“De hittekracht is meer gericht op hoe efficiënt ons lichaam hitte kwijt kan raken. Bij een hoge luchtvochtigheid is het bijvoorbeeld veel lastiger om warmte via zweten kwijt te raken. Wat erachter zit, is de Wet Bulb Globe Temperature of WBGT. Die maat is ontwikkeld door het Amerikaanse leger, maar ook sportfederaties en bijvoorbeeld vakbonden gebruiken hem. Die laatste vooral vanwege zware beroepen in de buitenlucht.”

“Hittekracht kun je niet meten, we berekenen de hittekracht. De belangrijkste bijdrage aan de WBGT is wat meteorologen de natte boltemperatuur noemen. Die staat voor hoe efficiënt je hitte kwijt kan raken door te zweten. De windkracht en de luchtvochtigheid zijn daarin meegenomen. Vervolgens heb je de zwarte boltemperatuur. Die geeft aan hoeveel extra hitte je lichaam opvangt als je in de zon gaat staan ten opzichte van de schaduw. Daarbij is rekening gehouden met de zonnestraling. Het maakt natuurlijk ook uit als er een wolk voor de zon trekt. De laatste factor is de luchttemperatuur. Voor alle dagen van de afgelopen dertig jaar hebben we van verschillende weerstations de WBGT berekend. Daar hebben we vervolgens waardes aan gekoppeld, tussen nul en tien. Die koppeling is nieuw, dat is de hittekracht.”

“Jawel, maar je kan wel bepalen welke hittekracht voor jou werkt. Als je wat zwaarder bent, is het bijvoorbeeld lastiger om warmte kwijt te raken. Dat geldt ook voor oudere mensen. Ze kunnen minder makkelijk warmte kwijtraken door te zweten. Zij moeten de hittekracht dus wat voorzichtiger interpreteren. Ze moeten al oppassen bij een lagere hittekracht. Als je brandweerman bent en je hebt een dik pak aan, dan moet je de hittekracht ook anders interpreteren dan iemand die in een korte broek onder een parasol op het terras zit. Het KNMI gaat niet zeggen: als je ouder bent dan 75, blijf dan thuis. De hittekracht is een handreiking en mensen moeten zelf beslissen wat ze wel of niet gaan doen.”

“Hittestress is een van de extremen waar mensen steeds meer mee te maken krijgen. Je kunt de hittekrachtindex gebruiken om na te denken hoe je je dag indeelt. Om drie uur ’s middags is de hittekracht vaak het hoogst. Dat is trouwens een gemiddelde. Het kan natuurlijk zijn dat het bewolkt is en laat in de middag breekt de zon door. Je kunt besluiten om in de ochtend te gaan sporten in plaats van ‘s middags.” 

“De hoogste waardes vinden we in juli en augustus, dat zal geen verrassing zijn. In een hittegolf zit je al snel op hittekracht zeven. Hittekracht acht komt gemiddeld twee of drie dagen per jaar voor en zelden langer dan twee dagen achter elkaar. Negen is extreem, hittekracht tien is de afgelopen dertig jaar maar een paar keer voorgekomen.”

KNMI - Uitleg over hittekracht: https://www.knmi.nl/kennis-en-...