Voor veel mensen met vruchtbaarheidsproblemen en een onvervulde kinderwens is ivf een uitkomst om toch zelf een kind te krijgen. Het is een dure behandeling. Maar waarom is dat eigenlijk zo?
Hoewel in-vitro-fertilisatie (ivf) voor veel mensen met een kinderwens geldt als een uitkomst, is het een dure behandeling. De Nederlandse Zorgautoriteit heeft de kosten vastgesteld op 3500 euro per behandeling, exclusief medicatie. Van alle mensen die starten met ivf, verwacht de helft na drie behandelingen een kindje. Hoe jonger je start, hoe groter de kans van slagen. Per succesvolle zwangerschap zijn de kosten gemiddeld zo’n 6.000 euro, berekende Evert van Santbrink, gynaecoloog in het Reinier de Graaf Ziekenhuis, die onderzoek deed naar de bekostiging van vruchtbaarheidsbehandelingen.
Dat is een hoop geld. Die eerste drie behandelingen worden in Nederland vergoed vanuit de basisverzekering. Daarna, of als de toekomstige moeder 43 is geworden, ben je aangewezen op je eigen portemonnee. Waarom is zo’n ivf-behandeling eigenlijk zo duur? Waar zit hem het geld in? En: kan het niet goedkoper?
Huzarenstukje
“In algemene zin is ivf zo duur, omdat de kosten van materiaal en apparatuur in een ivf-laboratorium hoog zijn, en er veel personele uren in een behandeling zitten”, zegt Van Santbrink.
Bij ivf krijgt de wensmoeder eerst injecties met follikelstimulerend hormoon (FSH). Zo rijpen vijf tot vijftien van haar eicellen tegelijk uit. Een vruchtbaarheidsarts haalt die met een lange, holle naald uit de eierstok. Het sperma komt van de wensvader of een donor. Daaruit selecteert een laboratoriummedewerker de beste zaadcellen.
Eicellen en zaadcellen ontmoeten elkaar in het laboratorium in een glazen bakje, dat in een stoof, een warme laboratoriumkast, gaat. Daarna is het afwachten of de eicellen bevrucht raken. Als dat lukt, worden een of soms twee van de ontstane embryo’s teruggeplaatst in de baarmoeder van dezelfde vrouw, of die van een draagmoeder. Met hopelijk een succesvolle zwangerschap tot gevolg.
Elke ivf-behandeling is daarmee een echt huzarenstukje. Allereerst kost het moed om zwanger te willen worden en jezelf door een traject te slepen. Daarnaast is er veel expertise nodig van labmedewerkers en vruchtbaarheidsartsen. En tot slot heb je een flinke dosis geluk nodig.
Aan al die benodigde expertise kleeft een prijs. Een vruchtbaarheidstraject bestaat uit consulten, bloedonderzoeken, hormoonmedicatie en laboratoriumkosten. Bij ivf komt daar ook nog een eicelpunctie bij, net als terugplaatsing en nazorg. Bovendien moeten de laboratoriummedewerkers niet alleen zaadcellen selecteren, maar ook de zaad- en eicellen samenbrengen, en deze goed in de gaten houden. “De grootste kostenpost in een ivf-traject is het laboratoriumpersoneel: 25 tot 30 procent”, vertelt Van Santbrink. “Het kan niet zonder dit hooggespecialiseerde lab, dus kan het niet veel goedkoper.”
De meeste kosten van een ivf-traject zitten in het laboratoriumpersoneel.
iStock/ArtPhoto21Dat merken ook wensouders die uitwijken naar het buitenland, omdat daar meer mogelijk zou zijn. “In het buitenland valt deze zorg meestal onder privéklinieken”, legt Van Santbrink uit. “De prijzen zijn dus vaak vele malen hoger dan in Nederland.” Hier is de prijs voor een ivf-behandeling vastgesteld door de Nederlandse Zorgautoriteit. “Door die regulering is het voor buitenlandse investeerders niet aantrekkelijk om in Nederland een kliniek op te zetten. Maar dat houdt de kwaliteit en toegankelijkheid van deze zorg hier juist optimaal.”
Biotech ontrafeld
Biotechnologie lijkt soms behoorlijk ingewikkeld en roept juist daarom veel vragen op. In de serie Biotech ontrafeld gaan we op zoek naar antwoorden op vragen die lezers bezighouden. We bespreken uiteenlopende onderwerpen. Van hoe vaderschapstesten werken en waarom ivf zo duur is, tot hoe Ozempic gemaakt wordt.
