Jan, Peter, Hans, Maria, Karin of Anne: grote kans dat jij iemand kent die zo heet. Het zijn de meest voorkomende namen in Nederland. Waarom hebben zoveel mensen eigenlijk dezelfde naam?
In de contactenlijst van mijn telefoon staan vier mensen die ‘Stijn’ heten. Ik heb ook vier Floor’s, drie Anne’s, en twee Ella’s. Bij twee van de vier Stijnen staat geen achternaam, en ik heb dus eigenlijk geen idee welk contact naar welke Stijn verwijst. Onhandig! Als ik zo slim was geweest om de achternaam er wél bij te zetten, wist ik natuurlijk wel wie wie is. Achternamen helpen ons dus om mensen te onderscheiden: Stijn Jansen is duidelijk een ander persoon dan Stijn de Boer. Maar als je ‘Stijn Jansen’ intypt op sociale media, krijg je alsnog tientallen hits.
Is het niet veel handiger als iedereen een unieke naam heeft? Dan halen we nooit meer mensen door elkaar, en is er geen verwarring over mensen met dezelfde voornaam. Klinkt logisch, maar dat is het dus niet.
Is het niet veel handiger als iedereen een unieke naam heeft?
new africa via FreepikKrakende hersenen
Kijk maar eens naar voorbeelden waar dat wel het geval is. Heb je wel eens Game of Thrones gekeken? Or Lord of the Rings? Ik, en volgens mij vele anderen met mij, hebben nogal moeite met het bijhouden van alle gekke fantasynamen die voorkomen in dit soort series. Wie was ‘Razdal Mo Eraz’ ook alweer? Huh, ik kan me ‘Qhorin Halfhand’ helemaal niet meer herinneren! En was ‘Cankanterus Nott’ nou een slechterik, of juist niet?
Dat dit lastig is voor sommige mensen, is niet zo gek. Uit onderzoek blijkt namelijk dat woorden die we nog nooit eerder hebben gehoord heel erg moeilijk zijn om te verwerken voor onze hersenen. Het is dus makkelijker om een ‘Aisha’ te ontmoeten dan een ‘Gnorkusklompy’, omdat je de naam ‘Aisha’ waarschijnlijk wel eens eerder hebt gehoord. ‘Gnorkusklompy’, daarentegen, helemaal niet: je hersenen beginnen enorm te kraken, en hebben moeite met het onthouden en verwerken van zo’n complex woord. Als iedereen een unieke naam zou hebben, ontstaat dit probleem dus telkens als je een nieuw persoon ontmoet.
Qhorin Halfhand, wie was dat ook alweer?
59 miljoen namen
Maar dat is zeker niet het enige probleem als het gaat om het unieke-namen-idee! Denk maar eens na over hoeveel unieke namen we dan inmiddels zouden moeten hebben. In Nederland leefden er sinds de onafhankelijkheidsverklaring in 1581 naar schatting zo’n 59 miljoen mensen. Dit betekent dat we dus ook 59 miljoen unieke namen zouden moeten hebben gehad!
Daar komt ook nog eens bij kijken dat elke naam uitspreekbaar moet zijn, en dat opties als ‘ggsgnnttkscdjs’ onmogelijk zijn. Ik denk dat we dan allang op het punt zijn aangekomen waarbij elke nieuwe naam minstens zeven lettergrepen lang moet zijn, en daar zit volgens mij niemand op te wachten.
Jesús, Muhammad en Maria
De laatste reden dat het unieke-namen-systeem geen goed idee is heeft niks met hersencapaciteit of nummers te maken, maar met emoties, gevoel en identiteit. Voor veel mensen heeft een naam een betekenis en een emotionele lading. Zo worden baby’s bijvoorbeeld vaak vernoemd naar hun ouders, of (overgroot) opa’s en oma’s, om zo een gevoel van familie-identiteit door te geven of een familielid te eren.
Ook vernoemen ouders hun baby’s naar mensen die ze bewonderen of leuk vinden. Ik heet bijvoorbeeld Rosa, deels omdat mijn moeder het personage Rosa uit het boek Kees de Jongen van Theo Thijssen zo leuk vond. Het is natuurlijk ook niet voor niets dat wereldwijd religieuze namen als Jesús, Muhammad of Maria ongelofelijk populair zijn. Namen zijn dus niet alleen maar handige woorden die ons helpen te signaleren wie wie is; ze drukken ook sociale, emotionele en culturele waarden uit, wat niet mogelijk zou zijn als iedereen een unieke naam heeft.
Baby’s worden vaak vernoemd naar hun ouders, of (overgroot) opa’s en oma’s, om zo een gevoel van familie-identiteit door te geven.
FreepikEquilibrium
Gelukkig hebben we dus NIET allemaal een andere naam. Ons namensysteem heeft eigenlijk een soort handig equilibrium bereikt waardoor onze hersenen al die verschillende namen aankunnen. Door de balans tussen veelvoorkomende voornamen, zeldzame voornamen en verschillende achternamen komt het waarschijnlijk zelden voor dat we binnen één sociale kring meerdere mensen met dezelfde voor- en achternaam hebben, terwijl we dus ook niet oneindig veel moeilijke namen hoeven te onthouden.
Het is trouwens ook niet zo erg als er twee Souraya’s in dezelfde vriendengroep zitten. Mensen zijn heel goed in het oplossen van problemen, en verzinnen zo een leuke bijnaam. Ons namensysteem biedt ons dus ruime keuzemogelijkheden: wil jij graag een ‘Klaas’ op de wereld zetten, vernoemd naar je vader, opa, of overgrootopa? Dat kan! Of toch liever iets bijzonders? “Gnorkusklompy” is volgens mij nog niet bezet. Het is allemaal mogelijk!