Onlangs werd in Spanje een vreemd fossiel ontdekt: een kleine dinosaurus, zo groot als een forse kip. Maar hoe bijzonder is deze mini-dino met de naam Foskeia pelendonum?
Denk aan dinosaurussen, en je ziet waarschijnlijk meteen iets gigantisch voor je. Dat is niet zo gek: in Jurassic Park (1993) duurt het ruim twintig minuten voordat je voor het eerst een dinosaurus ziet en dan verschijnt meteen een Brachiosaurus. Een enorme, langnek uit het Laat-Jura, zo’n 150 miljoen jaar geleden.
De camera draait langzaam omhoog en de personages kijken met open mond toe terwijl het hoofd van het dier zo’n vijftien meter boven de grond uitsteekt.
De hoofdrolspelers uit Jurassic Park zijn stomverbaasd als ze voor het eerst een enorme Brachiosaurus zien.
Dit is het beeld dat veel van ons hebben van dinosaurussen: indrukwekkende giganten die alles overheersen.
Maar als paleontoloog weet ik dat geen enkel ecosysteem alleen uit grote dieren bestaat. Kijk maar naar de Afrikaanse savanne van nu. Daar leven olifanten, maar ook piepkleine slurfspitsmuizen. Grote én kleine soorten, allemaal met hun eigen rol. En dat was in de dinotijd precies zo.
Mini-dino
Onlangs werd in Spanje een bijzondere vondst gedaan: een kleine dinosaurus, ongeveer zo groot als een forse kip. Het dier kreeg de naam Foskeia pelendonum, wat je losjes kunt vertalen als 'lichte planteneter van de Pelendones'.
Foskeia leefde in het Vroeg-Krijt, zo’n 140 miljoen jaar geleden. Ondanks zijn formaat was het een echte atleet: hij kon sprinten op twee lange achterpoten en had een gespecialiseerd gebit, perfect aangepast aan een vegetarisch dieet in bosrijke omgevingen.
Klein, maar zeker niet onbelangrijk.
In Spanje werd een bijzondere kleine dinosaurus ontdekt, met de naam Foskeia pelendonum.
Martina Charnelli VUBDankzij deze vondst weten we nu meer over de oorsprong van de Rhabdodontia, een groep kleine planteneters uit Europa. Die blijkt al veel eerder te zijn ontstaan dan wetenschappers tot nu toe dachten.
Zeldzame kleine fossielen
Juist dit soort ontdekkingen zijn extra bijzonder. Kleine dieren fossiliseren namelijk veel minder makkelijk dan grote. Hun botten spoelen sneller weg bij overstromingen, worden eerder opgegeten door aaseters, of vergaan simpelweg voordat ze kunnen veranderen in fossiel. Daardoor missen we vaak een groot deel van het ecosysteem in het fossielenarchief.
En dat is jammer, want juist die kleine soorten vertellen ons hoe een leefomgeving écht in elkaar zat.
Grote verhalen in kleine botjes
Deze vondst laat zien dat de wereld van de dinosaurussen veel rijker was dan alleen reuzen met lange nekken en scherpe tanden. Net als nu bestonden ecosystemen uit talloze soorten, groot én klein, die samen het landschap vormden.
Voor mij als paleontoloog is zo’n klein dinosaurusje daarom een onmisbaar puzzelstukje. Want als je wilt begrijpen hoe het leven miljoenen jaren geleden werkte, moet je soms niet omhoog kijken naar de grootste dieren…
maar omlaag, naar de kleinste botjes.