Hoe goed meet een smartwatch je slaap?

“Een smartwatch, zoals de Apple Watch of Fitbit, meet je slaap niet rechtstreeks, maar maakt een inschatting op basis van twee lichaamssignalen: beweging en hartslag. Zodra je in slaap valt, beweeg je minder en daalt je hartslag. Op basis daarvan berekent een algoritme hoe de nacht eruitziet en maakt het een inschatting van welke slaapfasen je hebt doorlopen.”

“Dat is heel anders dan een slaapmeting in de kliniek, daar wordt juist de hersenactiviteit gemeten. Op basis van bepaalde kenmerken in de hersenactiviteit kun je namelijk zien in welke slaapfase iemand zit. Dat is een directe meting. Een smartwatch kan dat niet. Die leidt slaapfasen af uit indirecte signalen. Het blijft dus echt een benadering.”

“Dat hangt sterk af van wat je wilt weten. Voor de simpele vraag ‘ben je wakker of slaap je?’ zijn wearables ondertussen redelijk accuraat. Maar zodra het gaat om details, zoals of je genoeg diepe slaap hebt gehad, wordt het minder betrouwbaar. Alleen met metingen van hersenactiviteit kun je precies bepalen hoe lang iemand in een bepaalde slaapfase zit. Toch presenteren apps het vaak alsof het om een directe meting gaat. Dat kan soms misleidend zijn.”

“Daar komt bij dat fabrikanten hun algoritmes meestal niet openbaar maken, waardoor onduidelijk blijft hoe een slaapscore precies tot stand komt. Uit tests blijkt dat de nauwkeurigheid sterk verschilt per merk. Bovendien zijn veel apparaten getest op jonge, gezonde slapers. Bij ouderen of mensen met slaapproblemen werken die modellen minder goed. Daardoor kan de meting per persoon sterk verschillen in nauwkeurigheid.”

“Een smartwatch is geen medisch instrument. Het stelt geen diagnose. Daarvoor is een uitgebreide slaapmeting in een kliniek nodig. De slaapmeting wordt geïnterpreteerd door een arts die precies weet welke conclusies je wel en niet aan bepaalde data kunt verbinden. Artsen gebruiken soms wel vergelijkbare technieken, zoals een horloge die beweging meet, maar altijd met een duidelijk doel. Zo’n horloge geeft alleen inzicht in het slaapritme. Dat is handig wanneer je biologische klok niet goed lijkt te werken, maar aandoeningen zoals slaapapneu kun je er niet mee vaststellen. Sommige nieuwste horloges screenen wel op slaapapneu, maar vervolgens zijn metingen van ademhaling, zuurstof en hersenactiviteit nodig om tot een definitieve diagnose te komen. Een wearable kan een puzzelstukje zijn, maar je kunt er dus geen definitieve conclusies aan verbinden.”

“Een smartwatch kan redelijk goed inschatten wanneer je slaapt en hoe lang. Bekijk je die gegevens over een langere periode, dan krijg je inzicht in je slaapritme: hoe laat ga je naar bed, hoe laat sta je op, en hoeveel uur slaap je gemiddeld per nacht. Zo wordt het slaappatroon zichtbaar, en dat kan helpen om gezondere gewoontes te ontwikkelen. We weten dat een vast slaapritme goed is voor de gezondheid. Voor sommige mensen werkt het bijhouden van het slaapritme als een stok achter de deur: het stimuleert een regelmatiger ritme. Ook kun je verbanden ontdekken: misschien ontdek je dat je slechter slaapt na het drinken van alcohol. In die zin werkt een wearable vooral hulp bij het verbeteren van je leefstijl, niet als een medische tool.”

“Bij sommige mensen werkt het juist averechts. Vooral bij slapeloosheid, waar mentale factoren een rol spelen, kan dit problematisch zijn. Hoe meer je bezig bent met de vraag of je goed slaapt, hoe lastiger het vaak wordt. Een slaapscore legt dan juist extra nadruk op het ‘niet goed slapen’, terwijl beter slapen juist begint met het loslaten van die focus.”

“Ook is het belangrijk om niet blind te vertrouwen op de cijfers van je horloge. Soms geeft een horloge een prima score, terwijl een partner juist opmerkt dat iemand onrustig slaapt of ademstops heeft. In zulke gevallen geldt: volg niet alleen de data, maar ook je gevoel. Ga bij dergelijke klachten altijd in gesprek met de huisarts.”