Hoe kunnen we ons wapenen tegen een handelsoorlog?

“Handelsbeperkingen worden al heel lang als drukmiddel gebruikt. Denk aan hoge handelstarieven en handelsquota. In de loop van de negentiende eeuw zijn zulke handelsbelemmeringen sterk gedaald. Voor de Eerste Wereldoorlog was er al een systeem van vertrouwen en spelregels. Dat stortte in tijdens de recessie die volgde in de jaren twintig en dertig. Landen schoven hun problemen op elkaar af, handelsstromen stortten in. Die slechte ervaringen waren een reden om na de Tweede Wereldoorlog de World Trade Organisation (WTO) op te zetten. Er zijn regels opgesteld, steeds meer landen deden mee, het was succesvol. Nu is er binnen de WTO iemand die zich niet aan de regels houdt. Dat is nieuw. Er werd altijd geluisterd naar de WTO. Dat is weg. De WTO ligt op z’n gat.”

“Het geeft een signaal af: we vinden het niet acceptabel dat een land een ander land aanvalt en bezet. Hoe meer landen meedoen, hoe sterker het signaal. Het legt Rusland extra kosten op. Maar de zendende landen hebben ook kosten. We hadden gas uit Rusland, nu moeten we duurder gas uit de VS halen. Gaat Rusland stoppen met de oorlog? Nee. We weten: meestal valt het succes van sancties tegen. Met name als er een dictator aan de macht is. Poetin zelf heeft weinig last van de sancties. De inwoners van Rusland wel. Maar die durven hun mond niet open te doen. De mensen die dat wel doen, vallen uit een hotelraam. Of hun vliegtuig stort neer. Het verzwakt de economie van Rusland wel en daardoor neemt de slagkracht in de oorlog ook af.”

“Nee. De Verenigde Staten nemen ongeveer 15 procent van de wereldhandel voor hun rekening. De rest van de wereld dus 85 procent. Ik noem het vaak de vloek van de grote landen. Die denken dat ze groot en belangrijk zijn en dat ze macht kunnen uitoefenen over de rest van de wereld. Maar alle landen, inclusief de VS, zijn klein ten opzichte van de rest van de wereld. De Europese Unie is als handelsblok veel machtiger dan de VS. De interne handel binnen Europa is verreweg het belangrijkst van alles. Kijk naar Nederland: ongeveer zeventig procent van onze handelsstromen is binnen Europa. We denken: Nederland is klein, we zijn afhankelijk van de rest van de wereld. Dat klinkt misschien zielig maar dan stel je jezelf open en samenwerkend op en dat heeft alleen maar voordelen.”

“Dit handelsconflict doet het meest pijn in de Verenigde Staten zelf. Denk aan importheffingen tegen China. Chinese arbeiders werken voor een lager loon dan Amerikaanse arbeiders. Als je de productie naar de VS haalt, zoals Trump wil, dan worden die producten duurder. Want je moet de Amerikaanse arbeiders betalen. Je wordt er niet rijker van als je die spullen zelf gaat maken. Integendeel.”

“Trump is een heel onbetrouwbaar persoon. Er komt een deal en even later is de deal weer anders. Die onzekerheid remt investeringen. Als je een bedrijf wil opzetten, dan wil je vertrouwen hebben. Niet alleen voor het komende jaar maar voor de komende decennia. Want het zijn grote investeringen. Audi was van plan om een productiefaciliteit op te zetten in de VS. Die hebben gezegd: we wachten nog even tot we weten waar we aan toe zijn.”

“De premier van Singapore zei het al bij de eerste schermutselingen: we moeten ons concentreren op handel met landen die zich wél aan de regelgeving houden. Dat is ook een veel grotere markt dan de VS. Misschien moeten we een WTO zonder de VS opzetten. Veel landen sluiten nu handelsdeals. De EU met India bijvoorbeeld, Canada met China. Dat is een reactie op de onzekerheid en de onbetrouwbaarheid van de VS. Het is vooral belangrijk dat landen zich niet laten meeslepen door de retoriek van de Verenigde Staten. We weten uit het verleden dat dat onverstandig is. Als Trump rotsblokken in zijn haven gooit, hoeven wij dat niet ook te doen.”

Charles van Marrewijk & Steven Brakman & Tristan Kohl, Handel als wapen. Een geopolitiek spel. ISBN: 9789025319922, Querido. Verschenen op 6 februari 2026.