Dietrich Grönemeyer kreeg in zijn directe familie met dementie te maken. In zijn boek ‘Dementie: vertragen, begrijpen en begeleiden’ betoogt hij dat we meer aan preventie kunnen doen. Zijn missie: het hoofd ‘zo lang mogelijk helder houden’.
Een bril nemen, niet roken en weinig drinken, veel sociale contacten, schone lucht, de Chinese bewegingskunst tai chi, tafeltennis, minder zout, minder Netflix, minder stress en omega-3 vetzuren. Dit (en nog veel meer) zijn allemaal dingen die je volgens arts en wetenschapper Grönemeyer kunnen helpen in de strijd tegen dementie.
Grönemeyer werkte tot zijn zelfgekozen pensioen in 2012 aan de Universiteit van Witten/Herdecke en is oprichter van het Grönemeyer Institut, waar mensen met rugpijn worden behandeld. Het is een instituut met een uitgesproken visie: ‘Ieder mens is een individu en heeft zijn eigen geschiedenis van ziekte, die hij individueel moet behandelen. Bovendien is de mens een eenheid van lichaam, ziel en geest. Een arts die volgens de filosofie van de Grönemeyer geneeskunde werkt, kost het altijd veel tijd om zijn patiënten in deze eenheid te leren kennen, omdat alleen een holistische behandeling succesvol kan zijn’, zo staat op de site.
Grönemeyer krijgt soms kritiek op zijn visie. Hij zou, kort gezegd, te veel ruimte geven aan alternatieve geneeswijzen. Tegelijkertijd is hij een bekende tv-arts, zouden zijn patiënten hem verafgoden en trekt hij volle zalen als hij in Duitsland ergens als spreker optreedt. En oh ja: het is de oudere broer van Herbert Grönemeyer, de bekende Duitse zanger die met regelmaat in Nederland optreedt.
Tips tot koffieniveau
In het boek staan soms vertederende of hartverscheurende verhalen over zijn ouders, die beiden kampten met dementie. Grönemeyer beschrijft bijvoorbeeld hoe zijn vader getraumatiseerd was door de slag bij Stalingrad in de Tweede Wereldoorlog en hoe dit terugkwam tijdens de dementie: hij schreeuwde onder de douche tegen onzichtbare soldaten.
Buiten die persoonlijke verhalen is er niet zo veel gedaan om de boodschap verhalend te brengen. Dat maakt de tekst soms wat droog en opsommerig. Maar misschien moet je het boek ook niet op het verhalende karakter beoordelen. ‘Dementie: vertragen, begrijpen en begeleiden’ is meer een soort handboek met tips die – mogelijk – de dementie vertragen of op een andere manier helpen om ermee om te gaan. De tips zijn vaak zeer concreet, tot op het niveau of het goed is om tegen dementie koffie te drinken. Spoiler: Grönemeyer denkt dat cafeïne het risico op dementie kan verlagen.
Grönemeyer denkt dat cafeïne het risico op dementie kan verlagen.
MagnificZo staan er tientallen (en misschien wel honderden) tips in: dat gaat van leefstijladvies tot het nut van een gps-tracker die een patiënt kan volgen, tot het belang van hoor-hulpmiddelen. Veel tips komen uit zijn eigen ervaring als arts en uit wetenschappelijke onderzoeken. Grönemeyer neemt de lezers ook bij de hand in hoe zij dementie bij hun geliefden kunnen herkennen.
Een shot compassie
Het boek is, op enkele pagina’s na, in redelijk makkelijke taal geschreven, wat het toegankelijk maakt. Dat geldt bijvoorbeeld voor de passages waarin Grönemeyer in de huid van de dementerende kruipt.
Mensen met dementie vertonen vaak onbegrepen gedrag, wat kan leiden tot ergernissen en zelfs wanhoop bij familieleden en andere mensen die van de patiënt houden. In zijn boek geeft Grönemeyer een nuttig en helder inkijkje in hoe iemand met dementie naar de wereld kijkt: de patiënt en de mensen die van hem of haar houden leven in andere werkelijkheden.
De in het boek beschreven inzichten zijn zeer nuttig voor mensen die net gefrustreerd terugkeren uit de zorginstelling, nadat ze niet tot hun vader, moeder, oom, tante of vriend hebben kunnen doordringen. Het lezen van het boek kan zo dienen als een shot aan compassie voor de dementerende; en misschien ook wel voor jezelf, als je op een wat botte manier op een patiënt hebt gereageerd. Ook dat is namelijk heel menselijk.