Stress als nieuwe moeder: hoe erg is dat?

De geboorte van een baby brengt veel geluk. Tegelijkertijd kan het moederschap ook overweldigend zijn. Opeens is daar een kindje dat jouw zorg voortdurend nodig heeft, en de gebroken nachten helpen ook niet mee. Het is zoeken naar een nieuwe balans. Je vraagt je regelmatig af: doe ik het wel goed?

“Het is volkomen normaal om enige stress te ervaren rondom de komst van een baby”, vertelt Nina Bruinhof. Onlangs verdedigde zij haar proefschrift aan de Radboud Universiteit Nijmegen, waarin ze onderzocht wat alledaagse stress van de moeder doet met het kind. “Bijna alle nieuwe ouders ervaren wel een vorm van dagelijkse stress.”

Is de kraamtijd altijd een gelukkige tijd?

“Er heerst het idee dat de kraamtijd bijzonder en mooi is. Dat klopt ook, maar het is onrealistisch te verwachten dat het alléén maar mooi en gelukkig is. Het komt heel vaak voor dat niet alles meteen op z'n plek valt. Toch weten veel vrouwen niet hoe ze dat bespreekbaar moeten maken. Ze krijgen te horen: je moet toch blij zijn? Dat geeft een gevoel van eenzaamheid, zeker als alles verder goed gaat met de baby.”

Heeft maatschappelijke druk daar iets mee te maken?

“De maatschappij stelt hoge eisen aan moeders. Zo stelt de opvoedstijl intensive parenting dat je als moeder perfect moet zijn en vanaf de geboorte precies moet weten wat je kindje nodig heeft. De realiteit is dat het soms tijd kost om de signalen van je kind te leren kennen. Als het anders loopt, kan dat veel stress geven. Er zijn steeds meer signalen dat ouders vastlopen, soms zelfs met burn-outklachten tot gevolg.”

Wat doet die stress van de moeder met het kind?

“Stress kan het kind langs meerdere wegen bereiken. Het stresshormoon cortisol kan tijdens de zwangerschap via de placenta doorgegeven worden aan het kind, en na de geboorte via de moedermelk. Maar ook via genen of gedrag kan stress het kind bereiken. Toch is veel hierover nog onduidelijk.”

Moeten moeders met stress zich zorgen maken?

“Wij onderzochten of alledaagse stress van de moeder invloed heeft op het kind. We lieten moeders een stressvolle taak uitvoeren en bekeken vervolgens of het stresshormoon cortisol ook verhoogd was bij het kindje. Dat was niet zo: alledaagse stress had geen effect op het kind.”

Wat was de meest verrassende bevinding uit jouw onderzoek?

“Baby's van moeders met hogere cortisolwaarden in de moedermelk sliepen juist langer. De verklaring is nog niet duidelijk, maar het zou evolutionair gezien zinvol kunnen zijn. Als de moeder gestresst is, is het handig dat de baby wat meer rust. Die baby's huilden niet vaker of langer. Dat lijkt erop te wijzen dat een enigszins verhoogd stressniveau bij de moeder niet erg hoeft te zijn.”

Jij pleit dus voor meer nuance?

“Veel moeders leven met een schuldgevoel omdat ze het niet perfect doen, terwijl af en toe wat stress dus geen effect heeft op het kind. Het is normaal om je als ouder zo nu en dan overweldigd te voelen. Als we te veel de nadruk leggen op perfect of gelukkig moéten zijn, veroorzaakt dat alleen maar meer stress.”

Ligt de verantwoordelijkheid dan volledig bij de moeder zelf?

“Nee, beleid speelt ook een rol. Uit mijn onderzoek bleek dat Amerikaanse vrouwen meer stress ervaren tijdens de zwangerschap en kraamperiode dan Nederlandse vrouwen. In de VS is zwangerschapsverlof vaak onbetaald, zijn de medische kosten van een bevalling niet altijd verzekerd, en bestaat kraamzorg niet. Door als land beleidsmatige keuzes te maken, kun je er dus ook voor zorgen dat moeders minder stress ervaren.”