Tijdens het event Mentally Stable-ish in NEMO wordt de documentaire Uit de schaduw van Hanna Verboom vertoond. Daarin vertelt de maker openhartig over leven met een psychische variatie.
Actrice Hanna Verboom kampt met psychoses. Dat is geen rol die ze speelt, dat is haar leven. In ‘Uit de schaduw’ geeft ze een intiem inkijkje in hoe dat brein werkt en hoe ze daarmee leerde leven. Ze vertelt over haar eerste psychose in een setting die even surreëel is als dat de hallucinaties in haar brein op dat moment geweest zullen zijn. Op het Oscarfeestje van Elton John sprong ze in haar vintage Dior-galajurk in het zwembad, “volledig de weg kwijt”.
Alsof ze voorleest uit een script leest Hanna van witte A4-vellen haar verhaal voor. Ze staat in een open veld. De shots waarin ze voorleest, worden afgewisseld met shots die duidelijk Hanna’s complexe brein moeten weergeven. Ze ligt in het water, waar ze soms blijft drijven, soms kopje onder gaat. De in de voorleesscenes nog zo gestructureerde stapel papieren dwarrelt plots door het veld of ligt verscheurd om haar heen. Hanna deelt intussen haar strijd met haar eigen contrasten: “Diepe dalen en hoge pieken” en “het ene moment zette ik wat moois op, het andere moment was het pik- en pikzwart.”
Geheimhouding
Zijn het mijmeringen, ontboezemingen, of is bekentenissen het goede woord? Want, zoals ze zelf ook zegt, de diagnose ‘bipolaire stoornis’ hield ze lang voor zichzelf. Precies die geheimhouding is waar de korte film tegen wil ageren. Iets meer dan veertig procent van de Nederlanders krijgt volgens onderzoek te maken met wat de filmmakers psychische kwetsbaarheden noemen. Van die groep praat achttien procent er nooit over. Dat moet veranderen. En dat vindt niet alleen Hanna.
Haar verhaal wordt in de film afgewisseld met duiding van psychiater Dirk de Wachter. Hij benadrukt hoe mensen met psychische kwetsbaarheid gestigmatiseerd worden en onderstreept hoe helpend het kan zijn juist die kwetsbaarheid te delen en ernaar te luisteren. Opnieuw leunt de film op contrasten. De Wachter in een typisch kantoor: zittend op een ouderwetse chaise longue, achterin een bureau vol boeken en papieren. Hanna midden in de natuur. Hij de ratio, zorgvuldig redenerend op basis van kennis en onderzoek. Zij overgeleverd aan krachten die ze zonder die wetenschap niet altijd kan temmen.
Stoornis of talent
Dit is niet alleen het verhaal Hanna, maar van al die mensen met een stempel die zichzelf niet of maar deels accepteren en durven te laten zien. “Stap uit de schaduw” is niet alleen de titel, maar ook de opdracht die de film mee wil geven. Want die zogenaamd verstoorde breinen zien vaak ook dingen die andere niet zien. Wat we als samenleving ‘stoornis’ noemen kan met de juiste hulp en in een veilige omgeving, misschien ook een talent zijn.
Wanneer Hanna zich dit hardop realiseert en vertelt hoe zij zichzelf steeds meer leert accepteren en delen, staat ze rechtop en stevig in het open veld. Haar papieren netjes en gestructureerd in haar handen. Voor haar betekent haar openheid ook stabiliteit, die ook anderen weer kan inspireren.