Vrouwen praten meer dan mannen - of toch niet?

Het idee dat vrouwen per dag tienduizenden woorden meer zouden gebruiken dan mannen is een wijdverspreide aanname. Het vaak geciteerde verschil van twintigduizend versus zevenduizend woorden vindt zijn oorsprong in een uitspraak van neuropsychiater Louann Brizendine in haar boek ‘The Female Brain’ - en níet in systematisch onderzoek. Deze cijfers werden vervolgens breed overgenomen door media en groeiden uit tot een hardnekkig cultureel ‘feit’. In werkelijkheid ontbraken lange tijd goede data om dagelijks taalgebruik in natuurlijke situaties betrouwbaar te meten.

In 2007 ontwikkelden Matthias Mehl, hoogleraar psychologie, en collega’s van de Universiteit van Arizona daarom de Electronically Activated Recorder (EAR). Dat is een klein, draagbaar apparaatje dat gedurende de dag korte geluidsfragmenten opneemt van het dagelijks leven van deelnemers. De kracht van deze methode is, zo schreven we al eerder, dat deelnemers niet precies weten wanneer het apparaat opneemt. “Het legt op willekeurige momenten korte stukjes vast. Daardoor gedragen mensen zich natuurlijker. Bovendien is deze manier van meten efficiënt, omdat veel korte metingen samen een betrouwbaar beeld van het dagelijkse taalgebruik vormen.”

Hardnekkig stereotype

De resultaten, gepubliceerd in het tijdschrift Science, waren verrassend. Op basis van zes steekproeven met in totaal 396 deelnemers vonden de wetenschappers dat vrouwen gemiddeld 16.215 woorden per dag spraken en mannen 15.669. Statistisch gezien is dit verschil verwaarloosbaar. Daarmee ondermijnde deze studie het hardnekkige stereotype dat vrouwen meer praten dan mannen.

Fijn, die gefundeerde conclusies, maar er viel wel het een en ander op de studie aan te merken. Mehl legt uit: “De deelnemers kwamen vooral uit één groep - voornamelijk Amerikaanse studenten - en uit één stad - Austin, Texas. Daardoor is het moeilijk om te bepalen of de resultaten gelden voor mensen in het algemeen. Daarom hebben we bijna twintig jaar later een nieuw, veel groter en breder opgezet onderzoek gedaan. Daarbij verzamelden we gegevens van meerdere studies uit de Verenigde Staten, Australië en Europa. In totaal kwam dat neer op 2.197 deelnemers, variërend in leeftijd van 10 tot 94 jaar.”

Het verschil tussen mannen en vrouwen dat de onderzoekers in deze studie vonden, lag heel dicht bij het verschil in de eerdere studie. Mehl: “Eerder, in 2007, vonden we een verschil van ongeveer 550 woorden, met uitsluitend studenten als deelnemers. In deze studie vonden we in dezelfde leeftijdscategorie (18 tot 24 jaar) een verschil van ongeveer 750 woorden. Ook bij de adolescenten (10 tot 17 jaar) en 65-plussers lag het aantal woorden erg dicht bij elkaar. Bovendien waren de verschillen tussen mannen onderling (en vrouwen onderling) ongeveer negen keer zo groot als het verschil tussen mannen en vrouwen. Voor mij bewijst dit dat vrouwen niet simpelweg van nature spraakzamer zijn dan mannen.”

Woorden verloren

Toch vonden ze iets opvallends: in de leeftijdscategorie 25 tot 64 jaar was er wel degelijk sprake van een geslachtsverschil. Vrouwen gebruiken in die categorie tot wel 3.000 woorden per dag meer. “Dit was een interessante bevinding die we niet hadden verwacht en die afwijkt van onze vorige studie, waar deze leeftijdsgroep niet in de steekproef zat.” De vraag is natuurlijk wat dit grotere verschil in deze groep veroorzaakt. Mehl: “Het is onwaarschijnlijk dat dit simpelweg door biologische verschillen komt. Het verschil heeft waarschijnlijk te maken met verschillen tussen mannen en vrouwen in de zorg voor het gezin en in de kinderopvang, die in deze levensfase vaak een belangrijke rol spelen. Maar het blijft speculatie, we hebben geen direct bewijs voor deze verklaring.”

Mehl verwacht overigens dat culturele verschillen ook een rol spelen in dagelijks taalgebruik. ”Culturele normen, verwachtingen en gedragsregels beïnvloeden deze cijfers zeker. In culturen die sterk vasthouden aan traditionele genderrollen bijvoorbeeld, komen verschillen tussen mannen en vrouwen waarschijnlijk meer overeen met het stereotype.”

Maar er viel nog iets op. Mehl: “In de originele studie schatten we dat zowel mannen als vrouwen ongeveer 16.000 woorden per dag spreken. Bij deze laatste studie kwamen we uit op iets minder dan 13.000 woorden. Wat was hier aan de hand? Mankeerde er iets aan het onderzoek of hebben we echt 3.000 woorden per dag ‘verloren’ tussen 2007 en 2025? We besloten dit verder te onderzoeken.”

Digitaal contact

De cijfers bleken toch echt te kloppen. “We zagen dat de schatting van het aantal woorden dat deelnemers per dag spraken in de periode 2005 en 2019 elk jaar met ruim 300 woorden was gedaald. Dat was echt een schok. Het betekent dat we elk jaar zo’n 120.000 woorden minder spreken dan in het voorgaande jaar.” Die daling is zichtbaar bij zowel jongere als oudere deelnemers, maar sterker bij mensen onder de 25 jaar. Zij verloren gemiddeld 451 woorden per jaar, tegenover 314 woorden per jaar bij de oudere volwassenen.

Minder woorden per dag

Persoonlijkheid en welzijn hangen ook samen met hoeveel mensen praten, geeft Mehl aan. “Extraverte mensen gebruiken logischerwijs per dag meer woorden dan introverte mensen, maar het effect is niet heel sterk. In ieder geval minder dan je zou verwachten. Ook gelukkigere mensen besteden meer tijd aan sociale interacties – en praten dus meer - dan minder gelukkige mensen. Interessant genoeg is dit effect sterker dan dat van extraversie.”

Opvallend genoeg vonden de onderzoekers, los van de hoofdvraag van de studie, ook een verband tussen stress en hoeveel mensen praten. Meer stress hing samen met minder gesproken woorden per dag. “Dat effect was weliswaar klein en statistisch onzeker, maar kan in de praktijk toch oplopen. Tussen iemand met weinig stress en iemand met veel stress scheelt het al snel zo’n 1.500 woorden per dag - meer dan het verschil dat eerder tussen mannen en vrouwen werd gevonden. Als dit effect klopt, past dat bij het idee dat stress sociale verbinding ondermijnt, juist op momenten dat we die het hardst nodig hebben.”

Uiteindelijk blijkt het verschil tussen mannen en vrouwen vooral afhankelijk te zijn van de situatie. Tegelijkertijd blijken we de afgelopen 20 jaar – en dat is ook logisch - meer gesprekken ‘typend’ te voeren. De precieze invloed daarvan op ons welzijn is nog niet bekend, maar even opkijken om een kletspraatje te maken met een vreemde kan geen kwaad.