Waarom gen Z juist nu terugverlangt naar 2016

Weet je nog? Pokémon Go, de dab, Drake. Ach, die goede oude tijd. Wat de 2016-challenge op social media zo aantrekkelijk maakt, is dat het gevoelens van nostalgie opwekt. We worden er blij van. Maar is nostalgie niet meer iets voor oude mensen? Is de TikTok-generatie niet een beetje jong voor terugverlangen naar toen? Dat blijkt niet zo te zijn. Nostalgie is er voor iedereen. Ad Vingerhoets deed aan Tilburg University onderzoek naar nostalgie. “Zoals wij het zien gaat nostalgie over herinneringen aan gebeurtenissen die je persoonlijk hebt meegemaakt.” Met een bitterzoet randje, dat wel: “Het positieve overheerst, maar er is ook weemoed dat die tijd voorbij is.”

Iedereen kijkt terug

Misschien is het niet zo vreemd dat we in januari 2026 op social media herinneringen ophalen aan 2016. December is net achter de rug en dat is toch al een periode van terugkijken. Sinterklaasliedjes brengen onze gedachten naar de basisschooltijd en in de kerstboom hangen we de engeltjes die vroeger nog bij oma in de boom hingen. In de kerstvakantie blikken de kranten terug op het afgelopen jaar en op oudjaarsavond geeft Peter Pannenkoek zijn kijk op de tijd. “Misschien heeft de Top 2000 er ook nog wel mee te maken”, suggereert Vingerhoets. Voor mensen met een jaartje meer roept de hitlijst een aaneenschakeling van herinneringen op. Dan is het niet zo raar dat gen Z een eigen nostalgiemomentje heeft, door terug te kijken naar 2016.

En door terug te luisteren. Op Spotify werden 2016-playlists populair. “We hebben onderzoek gedaan naar muziek”, vertelt Vingerhoets. “We vroegen welke muziek mensen het leukst vinden. Wat geeft de meeste vreugde, welke muziek brengt juist verdriet?” De muziek die ons het meest doet, is doorgaans de muziek die we luisterden toen we op de middelbare school zaten. “Het is de periode waarin we ons losmaken van onze ouders en waarin je je identiteit ontwikkelt”, zegt Vingerhoets. “Je gaat bepalen waar je bij wil horen. En waar je niet bij wil horen. Muziekgenres zijn belangrijk daarbij.” Voor mensen van, laten we zeggen, twintig tot dertig jaar oud, is 2016 een mooi muziekjaar. En het is deze leeftijdsgroep die graag terugdenkt aan dat jaar, op social media en op Spotify.

Verleden geeft houvast

“Oud en nieuw vormt voor veel mensen een psychologisch keerpunt”, laat Anouk Smeekes weten. Zij doet aan de Universiteit Utrecht onderzoek naar nostalgie. “We kijken terug naar wat er was en we blikken vooruit op wat er komen gaat.” Dat vooruitblikken roept momenteel onzekerheid op, aldus Smeekes. Iran is ontvlamd, de Gazastrook ligt in puin en de ooit zo betrouwbare en stabiele Verenigde Staten azen op nieuw grondgebied terwijl hun overheidsdienaren in eigen land burgers doodschieten. Dat komen de zorgen die er al waren bovenop: kan ik ooit een huis kopen? Wat doet het klimaat? Gaat AI mijn baan overnemen? Smeekes: “In deze onzekere tijd zijn mensen op zoek naar houvast.” Nostalgie lijkt misschien een stoffig verlangen van oude mensen, maar het blijkt een heel nuttige emotie te zijn in roerige tijden, ook voor gen Z en voor millennials.

Psychologen zien nostalgie als een emotioneel copingmechanisme, aldus Smeekes. “Het treedt op wanneer mensen geconfronteerd worden met bedreigingen, tegenslagen of verlies.” Door terug te denken aan fijne momenten, voel je je beter. We worden optimistischer en we ervaren het leven als meer betekenisvol.

Er is nog iets. Naast persoonlijke nostalgie onderzocht Smeekes ook collectieve nostalgie. “Nostalgische herinneringen gaan vaak over mooie dingen die je hebt meegemaakt met anderen. Daardoor voel je je meer verbonden met elkaar.” Dat verklaart misschien wel waarom social media zich zo goed lenen voor nostalgische gevoelens: je deelt beelden van toen met de mensen die ook nu nog belangrijk voor je zijn. Door samen mooie herinneringen op te halen, voelen we ons minder eenzaam, vervolgt Smeekes. We hebben minder het idee dat we er alleen voor staan. Het stimuleert het gevoel van samen staan we sterk.

Altijd op voorraad

“Wat er op het moment allemaal gaande is in de wereld, speelt misschien wel mee”, denkt ook Vingerhoets. “Ik heb nostalgie wel eens een EHBO-emotie genoemd: het helpt je wanneer je niet lekker in je vel zit.” Terugkijken naar 2016 kan een vorm van escapisme zijn: we vluchten even weg uit het hier en nu. “Aan het begin van de eerste lockdown zag je het ook”, herinnert Vingerhoets zich. “Het was een gespannen toestand in de wereld, mensen voelden zich eenzaam. Uit onderzoek weten we dat mensen veel meer oude muziek gingen luisteren.” De ellende deed ons terugverlangen naar betere tijden. “Als je je somber voelt, is nostalgie een heel handige emotie”, zegt Vingerhoets. “Je hebt je mooie herinneringen altijd bij de hand. Je voelt je meteen beter.” Dat is ook op hersenscans te zien: “Bij het ophalen van nostalgische herinneringen, is er meer activiteit in hersendelen die we koppelen aan positieve emoties.”

Nostalgie is van alle tijden, voegt Smeekes toe. Het is er niet alleen in onze moderne tijd en het is niet alleen voor oude mensen. “Het wordt vaak versterkt als mensen te maken krijgen met grote maatschappelijke veranderingen.” Het nieuws volgen was in januari 2026 geen pretje. 2016 ging dus viraal omdat nostalgie zo’n krachtig copingmechanisme is. “Deze generatie is opgegroeid met social media. De 2016-challenge is een creatieve manier om om te gaan met de uitdagingen van deze tijd. Het helpt je om je mentale welzijn op te vijzelen.” De 2016-challenge gaat over het verlangen van de jonge generatie naar hun onbezorgde jeugdjaren. Het jaar 2016, op het moment precies tien jaar geleden, is daar op social media het symbool van geworden. “Door mooie herinneringen te posten uit 2016 helpen jongeren elkaar dus om zich beter te voelen in deze onzekere tijd.”