Waarom zijn peptiden opeens zo populair?

Peptiden zijn stoffen die bestaan uit een paar aminozuren. Aminozuren zijn de bouwstenen van eiwitten. Peptiden zijn de kleine versies daarvan; ze zijn als een serie kraaltjes aan een snoertje.

In het lichaam komen allerlei peptiden voor. Daar geven ze bijvoorbeeld signalen door aan cellen. Het hormoon insuline is ook een peptide dat suiker vanuit het bloed de cellen in helpt. Peptiden kunnen zowel lichaamseigen zijn als van buiten komen.

“Peptiden zijn ook vaak de werkzame stof in medicijnen, zoals ontstekingsremmers bij reuma of bij middelen die het immuunsysteem een handje te helpen bij longkanker”, legt ziekenhuisapotheker Eric Franssen uit. Ook semaglutide, de werkzame stof in het afslankmedicijn Ozempic, is een peptide.

Online afslankmiddelen bestellen is al langer een hype, weet Franssen. Op die manier afvallen lijkt immers veel makkelijker dan anders eten en veel bewegen. Daar komen nu webwinkels met een heel ander aanbod bij. Hun populariteit zal misschien te maken hebben met het idee van maakbaarheid, denkt Franssen.

Een deel van de verklaring is misschien ook wel dat het kán. Iedereen kan immers een webshop openen. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd houdt toezicht op producten die met medische claims verkocht worden. De NVWA gaat over andere waren, zoals cosmetica en voedingsmiddelen. “Maar het is lastig voor inspecteurs om het hele internet te overzien”, zegt Van der Mersch. En zo lang de inspecties niet handhavend optreden, kunnen dit soort webwinkels blijven bestaan.

Sommige peptiden zijn medicijnen, maar de peptiden die online worden aangeboden, zijn dat heel nadrukkelijk niet. Volgens de verkopers althans. Populaire peptiden online zijn bijvoorbeeld bpc-157, koperpeptiden en retratrutide. Ze zouden helpen bij celherstel, voor een elastische, jonge huid of om af te vallen.

Franssen heeft zo zijn twijfels over de werkzaamheid van sommige aangeboden peptiden. Sommige van die peptiden zullen niets doen, denkt hij. “Die zullen een placebo-effect hebben: het werkt omdat je heel sterk gelooft dat het werkt, bijvoorbeeld voor een elastische huid. Dit soort websites lijken vooral bedoeld om veel geld mee te verdienen. Niet om iemand beter te maken.”

Omdat de term ‘peptiden’ een verzamelnaam is voor een groot aantal stoffen, zijn ze niet automatisch gevaarlijk of ongevaarlijk te noemen. Lichaamseigen peptiden lijken niet gevaarlijk, zoals NAD+. NAD+ heeft te maken met de energiehuishouding in cellen, maar Franssen vraagt zich af of het daar wel terechtkomt als je het injecteert. Omdat de via websites aangeboden peptiden volgens de verkopers officieel geen medicijnen zijn, is dat niet onderzocht.

Sommige van de online aangeboden peptiden zijn wél medicijnen, zoals retratrutide. Naar deze mogelijke opvolger van het afslankmedicijn Ozempic wordt nog volop onderzoek gedaan. Totdat het veilig en werkzaam bevonden is, is het daarom nog niet op de markt. Peptiden injecteren is volgens Franssen sowieso geen goed idee. “Als je iets in je bloedbaan spuit, kan het extra giftig zijn. Dat is voor veel van de online aangeboden peptiden niet onderzocht.”

Jurist Van der Mersch is er duidelijk over: nee. “Als een product een medische claim heeft, valt het onder de Geneesmiddelenwet. Datzelfde geldt voor producten die een werking hebben in het lichaam om ziekten te genezen of te voorkomen. Je hebt dan een handelsvergunning nodig om het te mogen verkopen. Die vergunning krijg je alleen als de balans tussen de veiligheid en de werkzaamheid gunstig is, en als een beoordelingsautoriteit zoals het College ter beoordeling van geneesmiddelen het dossier heeft goedgekeurd.”

Verkopers omzeilen die wetgeving door claims dusdanig te formuleren dat ze niet als medische claim zijn aan te merken. Vaak zetten ze op hun website ‘alleen voor onderzoeksdoeleinden’. Maar ook dan mogen ze geen peptiden verkopen, vertelt Van der Mersch. “Voor de verkoop van middelen voor onderzoeksdoeleinden gelden strenge regels, zoals dat het product volgens strenge eisen geproduceerd moet zijn.”