Welke rol spelen skiërs bij lawines?

Lawines ontstaan als een sneeuwmassa op een steile helling losbreekt en naar beneden glijdt. Dat losbreken gebeurt langs zwakke lagen ‘suikersneeuw’. Suikersneeuw bestaat uit grote, hoekige ijskristallen die slecht aan elkaar hechten. Die kristallen ontstaan door temperatuurverschillen in het sneeuwdek. Een goed recept voor suikersneeuw? Weinig sneeuw en wisselende vorst en dooi, zoals afgelopen december en januari in grote delen van de Alpen. Sneeuwt het daarna eens flink, dan blijft de verse aanwas op een rotte fundering niet makkelijk liggen.

“Nu zitten er relatief zwakke lagen in het sneeuwdek,” zegt Arjen de Graaf, woordvoerder van de Nederlandse Ski Vereniging. Het sneeuwmodel van de Zwitserse lawine- en sneeuwdienst SLF herkende afgelopen kerst op 2390 meter hoogte drie van dat soort lagen. Verse sneeuw is daarop gaan schuiven. “We hebben nu een zeer kritieke lawinesituatie met oude sneeuw en nu deze nieuwe sneeuw er bovenop,” aldus SLF. Aan de ‘kritieke situatie’ lijkt niks gelogen – voor uitgebreider commentaar was geen tijd.

Met of zonder extra commentaar: de kritieke lawinesituatie valt ook uit de lawineblog van SLF af te leiden. Zo lag er op 23 december 2025 in Zwitserland nog weinig sneeuw. Met kerst viel verse sneeuw op zwakke, oude sneeuw. En vanaf 9 januari werd de lawinesituatie ‘kritiek’ met een ‘beruchte eerste zonnige dag na een periode van sneeuwval’. Zo’n dag is berucht omdat veel mensen eropuit trekken om, buiten de geprepareerde pistes, de versgevallen poedersneeuw uit te testen.

“Als je leest over ongelukken, is in bijna 95 procent van de gevallen de lawine veroorzaakt door de persoon die daaronder ligt,” verklaart de Graaf. Wie in die poeder gaat skiën riskeert dus dat de boel gaat schuiven. Off-piste-skiërs nemen dan ook de grootste gok, zegt de Graaf. “Andersom is het ook zo: blijf je op de piste, dan loop je geen gevaar voor lawines.”

Met alle verse sneeuw nemen de Alpiene reddingsdiensten het zekere voor het onzekere. Door explosieven als dynamiet af te laten gaan komen lawines op een gecontroleerde manier preventief naar beneden. De Graaf: “Sommige skigebieden hebben zelfs gasleidingen door de bergen lopen, zodat dat op afstand kan.” In die leidingen worden propaan en zuurstof gepompt. Dat explosieve gasmengsel wordt dan aan het einde van zo’n leiding, boven het sneeuwdek, tot ontploffing gebracht.

“Daar kun je nog niks over zeggen,” zegt de Graaf. Het wintersportseizoen is dan ook nog in volle gang. Tóch is de situatie nu wel gevaarlijk, vervolgt de Graaf. Ondanks dat lawinegevaar leveren de reddingsdiensten goed werk. Want volgens de Graaf blijft het aantal doden en gewonden dit jaar ‘gewoon’ vergelijkbaar met andere. “Elk jaar sterven er in de Alpen tussen de tachtig en honderd mensen door lawines. Dat wordt nu niet meer dan gemiddeld.”

SLF. (December 2025). Avablog 23. Dezember 2025. Wenig Schnee und kaum Lawinen. Geraadpleegd op 16 februari 2026, van https://www.slf.ch/de/lawinenbulletin-und-schneesituation/avablog/2025/26/avablog-23-dezember-2025/

SLF. (27 december 2025). Avablog 24. 27. Dezember 2025. Neuschnee auf schwachem Altschnee: kritische Lawinensituation zwischen Monte Rosa und Basòdino. Geraadpleegd op 16 februari 2026, van https://www.slf.ch/de/lawinenbulletin-und-schneesituation/avablog/2025/26/avablog-24-27-dezember-2025/

SLF. (Januari 2026). Avablog 9. 11. Januar 2026. Langersehntes Winter-Comeback mit kritischer Lawinensituation. Geraadpleegd op 16 februari 2026, van https://www.slf.ch/de/lawinenbulletin-und-schneesituation/avablog/2025/26/avablog-9-11-januar-2026/