De makers van de game AIl Will Rise braken hun samenwerking met Microsoft af uit protest tegen banden met het Israëlische leger. NEMO Kennislink sprak met de wetenschapper achter de game.
Wie is er verantwoordelijk voor de dood van een rivier? En belangrijker: wie kan er verantwoordelijk worden gehouden? Dat is de centrale vraag achter de game All Will Rise, waarin spelers als Indiase advocaten proberen een belangrijke milieurechtszaak te winnen. De game was afgelopen maand groot in het nieuws nadat de makers een deal met Microsoft verwierpen, uit protest tegen de banden die Microsoft heeft met het Israëlische leger.
“We dachten: het is eigenlijk niet consistent met onze idealen om met Xbox van Microsoft samen te werken”, zegt de Nederlandse wetenschapper en gamemaker Joost Vervoort. Hij is als professor van Transformative Imagination verbonden aan de Universiteit Utrecht en het Copernicus Institute of Sustainable Development. “Als we met onze game hoog van de toren blazen over hoe de wereld moet veranderen, over activisme en vechten tegen het grote geld, dan moeten we eigenlijk wel meedoen met een campagne als ‘No Games for Genocide’.”
Dat heeft grote gevolgen: Microsoft investeert niet alleen in Xbox, maar geeft ook toegang tot Xbox-spelcomputers. Daar komt All Will Rise nu niet op uit. “Maar we dachten: waarom zijn we nou een game aan het bouwen? Om alleen maar commercieel succes na te jagen, of om iets neer te zetten in de wereld?”
Joost Vervoort is professor of Transformative Imagination aan de Universiteit Utrecht en het Copernicus Institute of Sustainable Development.
Lisanne Lentink voor NEMO KennislinkVormen van activisme
All Will Rise is een zogenoemde ‘deckbuilder’, een game waarbij het verzamelen van speelkaarten centraal staat. De speelkaarten staan in deze game symbool voor argumenten in en buiten de rechtszaal. Door vervolgens de juiste kaarten uit te spelen, probeer je je tegenstander te overtuigen van je gelijk.
“Je zal zien dat sommige mensen onverwacht en anders reageren op bepaalde kaarten dan anderen”, zegt Vervoort. Zo beschrijft hij een tegenstander die er een radicale stijl van activisme op nahoudt. “Die gebruikt totaal andere strategieën. Als je haar enthousiast maakt voor de rechtszaak, dan sleept ze je mee op een wilde tocht waarin je van alles sloopt.”
Precies het tegenovergestelde van een ander personage in de game, een oude man die vindt dat de huidige activisten te veel bezig zijn met hoe hun activisme eruitziet. “Hij vindt dat je gewoon effectief moet zijn.” Vervoort wil spelers zo een inkijkje geven in de verschillende vormen van ideologisch activisme.
Ontstaan aan de keukentafel
Vervoort is zijn hele carrière al gefascineerd door verschillende zienswijzen op grote thema’s uit de ecologie en klimaatwetenschappen. Het leverde hem zijn titel ‘professor of Transformative Imagination’ op. Na zijn studie biologie, waarin hij ook promoveerde, belandde hij in de achterkamertjes van de ambtenarij. “Ik ging met ambtenaren kijken: hoe kunnen we nadenken over verschillende maatschappelijke perspectieven op grote vraagstukken? Hoe ziet de toekomst eruit vanuit die perspectieven?”
Hij gaf leiding aan een project vanuit de Universiteit van Oxford, waarbij hij samen met internationale beleidsmakers toekomstscenario’s uitwerkte. “Zo stelden we kritische vragen over het beleid rond klimaat, voedselzekerheid en milieu”, zegt hij. Een leuk project, maar uiteindelijk ook een bron van frustratie. “Ik begon me te realiseren dat politiek, cultuur en media de speelruimte bepaalden die beleidsmakers hebben. Ik wilde rechtstreeks werken aan het politieke verbeeldingsverhaal over wat onze toekomst moet zijn. Die verbeelding vindt niet plaats aan de beleidstafel, maar in de maatschappij.”
En dat zette hem aan het denken. Vroeger speelde hij aan de keukentafel het spel Vampire the Masquerade, waarbij spelers onder leiding van een spelleider en vastgelegde regels samen een verhaal vertellen. “Dat heeft mijn ogen geopend wat er allemaal mogelijk is met de verbeelding”, zegt Vervoort. “Ik heb die ervaring in eerste instantie in mijn scenarioprogramma’s met beleidsmakers geïntegreerd, maar ik dacht uiteindelijk: ik moet gewoon met games gaan werken.”
Entertainmentgames
Hij was al bekend met de creatieve sector – Vervoort zingt ook in blackmetalband Terzij de Horde. Maar games maken was een nieuwe stap. “Aan de beleidstafel was het allemaal zo serieus. Het kon speelser, vond ik.”. In eerste instantie dacht hij aan het maken van een ‘serious game’, een praktische vorm van gamen waarbij de educatieve of wetenschappelijke component centraal staat.
“Ik nam mensen aan, de ene zat in mediastudies, de andere in de sociologie”, zegt Vervoort. “We hadden plannen om samen te werken met beleidsmakers in Kyoto, waar ik veel connecties heb. Toen kwam covid. Toen hebben we samen gezegd: laten we ons op entertainmentgames richten. Die industrie is zoveel groter dan al dat gepruts in de marges van serious games. Denk aan games als Disco Elysium of Dark Souls (grote immersieve rollenspellen, red.), dat wordt voor veel spelers echt onderdeel van hun identiteit.”
Tegen fossiele brandstof
Toen de covid-restricties minder streng werden, bezocht Vervoort een bijeenkomst van actiegroep Fossielvrij. “Die hadden aangekondigd dat ze een rechtszaak wilden beginnen tegen pensioenfonds ABP. Voor mij als wetenschapper is dat ook mijn pensioenfonds. Met de rechtszaak wilden ze afdwingen dat ABP zich zou houden aan het Parijs-akkoord, in plaats van 15 miljard in fossiele brandstof te investeren.”
Vervoort vond het een goed idee. “Zo’n pensioenfonds is gevoelig voor dit soort druk.” Hij raakte geïnspireerd. “Ik vroeg me ineens af: kunnen we geen game maken zoals (advocatengame) Ace Attorney, maar dan over klimaatrechtszaken?” Hij schreef een stuk over dit idee, wat de aandacht trok van producer Niels Monshouwer. Monshouwer werkte hiervoor onder andere mee aan de grote Nederlandse actiegame Horizon Forbidden West.
Nu had het project nog een schrijver nodig. Vervoort zocht contact met Meghna Jayanth, een gameschrijver (in de sector ‘narrative designer’ genoemd) die bekendstaat om haar werk rond kolonialisme en racisme. “Zij was tot mijn grote verbazing meteen superenthousiast.” Met de Indiase Jayanth aan boord werd besloten dat de game om een stervende rivier in India zou draaien, in plaats van een klimaat-rechtszaak in Nederland. “We kregen advies van advocaat Bénédicte Ficq, die onder andere zaken tegen Tata Steel heeft aangespannen. Die zei: begin concreet en lokaal, dat spreekt meer mensen aan.”
Een betere wereld
Voor Vervoort blijft de wetenschap wel een rol spelen, ook in zijn werk als gamemaker. “Ik schrijf veel wetenschappelijke artikelen over games en dit onderwerp. Ik ben bijvoorbeeld bezig met de vraag: wat is de rol van een bepaalde toon in een game? Bij dit spel wil ik ook schrijven over de ontwerpfilosofie van de game – werkt het ook?”
Er zijn genoeg goedbedoelende organisaties en wetenschappers die besluiten dat een game een goede manier is om het publiek – of jongeren – te enthousiasmeren voor hun onderwerp, maar dat loopt vaak fout, beaamt ook Vervoort. “Vaak merk je dan dat ze vergeten zijn om daadwerkelijk een goede game te maken, omdat ze niet weten hoe.”
Daarom is hij benieuwd wat All Will Rise gaat opleveren. Hij is van plan om spelers actief te volgen, zegt hij. Hij doet ook al proeven met games op scholen. “Wat maakt een goede game die echt impact heeft op mensen?” vraagt hij. “Ik zit op dit moment in een project van de EU waarbij we met universiteiten en gamestudio’s van over de hele wereld kijken naar deze vraag: hoe kan je met een game bijdragen aan een betere wereld?”