Naar de content

Wat kun je doen tegen muggen?

Hoe overleef ik... insecten

Magnific, via Magnific.com

Insecten zijn van levensbelang voor ecosystemen, maar kunnen voor dieren als de mens vervelend zijn, zeker in de zomer. Hoe voorkomen we overlast, zonder direct naar de gifspuit te grijpen?

5 augustus 2026

Een wesp in je sok. Bijen in de spouwmuur. Nachtelijk gezoem van muggen, en vliegen op je taart. Voor veel Nederlanders zijn insecten typische not in my backyard-fenomenen. Ja, het is levensbelangrijk dat ze er zijn, maar liefst een eind bij je vandaan. In deze aflevering van de serie ‘Hoe overleef ik de zomer’ bespreekt bioloog Arnold van Vliet (Wageningen University & Research) hoe we op een voor de natuur verantwoorde manier minder last van insecten kunnen hebben.

Deze serie gaat over hoe we vervelende zaken in de zomer ‘overleven’. Klopt het dat jij het eigenlijk belangrijker vindt hoe we zorgen dat meer insecten overleven?

“Ik zit inderdaad met een dilemma rond dit soort onderwerpen. Ik snap dat mensen last ervaren van processierupsen en bladluizen en we moeten daar wat mee. Maar we moeten insecten niet framen als probleem; het lage aantal insecten is, ook voor ons als mensen, een veel groter probleem. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat de biomassa aan insecten sinds 1989 met zo’n 75 procent achteruitging. Ik zit nu buiten bij ons kantoor onder een berkenboom en kijk naar onze tuin: een super soortenrijk en half-natuurlijk grasland vol bloemen, maar ik zie op dit moment slechts één insect, een zweefvlieg. Daar krijg ik spontaan kippenvel van. Het zou hier moeten wemelen van de insecten.”

Kun je uitleggen waarom insecten zo belangrijk zijn?

“Ze zijn onmisbaar voor de bestuiving van planten en gewassen. Niet alleen bijen spelen daarin een rol, maar ook zweefvliegen en tal van andere insecten. Daarnaast eten vissen en vogels insecten. En tot slot beïnvloeden larven van insecten de bodemstructuur, de hoeveelheid voedingsstoffen, water en zuurstof in de bodem. Op het moment dat er minder insecten zijn, nemen die natuurlijke processen ook af. We proberen de bodemvruchtbaarheid te compenseren door meer stikstof toe te voegen, maar uiteindelijk zorgt dat juist voor een dubbel negatief effect. Want door een teveel aan voedingsstoffen in de natuur verdwijnen juist weer veel soorten planten en dieren. Insecten zijn dus noodzakelijk voor het hele natuurlijke systeem.”

Wat kan je doen tegen muggen die je 's nachts wakker houden?

“Het allerbelangrijkste advies is: leeg waterbakjes in je tuin of balkon minimaal eens per twee weken. Daar leggen ze eitjes en kunnen ze lokaal tot hoge aantallen muggen leiden. Ook kruipruimtes zijn belangrijk. We zien dat muggen, en met name de huissteekmug, daar ondergrondse broedplaatsen vinden. Als daar water in blijft staan, ontstaat een perfecte broedplaats met potentieel enorme aantallen larven. Het kan daardoor zijn dat je een hor gebruikt, maar er via ventilatieschachten alsnog muggen binnen komen.”

En hoe voorkom je dat je gebeten wordt door een teek?

“Vooropgesteld: we moeten ons niet het groen uit laten jagen door teken, wat overigens feitelijk geen insecten zijn. Tegelijkertijd is het belangrijker dan ooit om na het bezoek aan het groen een tekencheck te doen. Dat moet je dus niet alleen doen als je naar het bos bent geweest, want een groot deel van de tekenbeten lopen we op in tuinen. Verder is het een mythe dat teken uit bomen op je vallen. Ze zitten laag in gras, struiken en tussen dood blad op de bodem. Ze kruipen bijvoorbeeld op een grasspriet en wachten met hun voorpoten uitgestrekt tot er een dier of mens langskomt. Hun belangrijkste gastheren zijn muizen en vogels; mensen zijn eigenlijk bijvangst.”

Is krabben ooit een goed idee nadat een insect gestoken of gebeten heeft?

“In principe niet. Ik kan me voorstellen dat mensen het toch doen, maar je krabt de huid open en daarmee neemt het risico op een infectie toe. Wat je wel moet doen na een beet of steek, hangt af van het insect. Gebruik bij de processierups een verzachtende of verkoelende crème of gel, op basis van menthol of eucalyptus, tegen de jeuk. En ben je in contact geweest met brandharen van deze rups, dan kun je met plakband proberen de haren van de huid te verwijderen. Bij muggenbulten kan het helpen tandpasta te smeren, omdat mensen het als verzachtend ervaren. Bij ernstige reacties is het verstandig contact op te nemen met de huisarts.”